Netykieta

 

NETYKIETA – ZASADY KORZYSTANIA Z INTERNETU
NETIQUETTE – RULES FOR USING THE INTERNET

Materiał edukacyjny – wersja polsko-angielska

Hasło / Rule	Wyjaśnienie po polsku	Explanation in English
Szanuj innych / Respect others	Pisz uprzejmie i z szacunkiem. Pamiętaj, że po drugiej stronie ekranu jest człowiek.	Write politely and respectfully. Remember that there is a person on the other side of the screen.
Myśl, zanim opublikujesz / Think before you post	Zastanów się, czy wiadomość, zdjęcie lub komentarz nie sprawią komuś przykrości i czy chcesz, aby pozostały w Internecie.	Think about whether your message, photo or comment could hurt someone and whether you want it to remain online.
Chroń prywatność / Protect privacy	Nie publikuj swoich ani cudzych danych osobowych, adresów, numerów telefonów czy haseł.	Do not publish your own or someone else’s personal data, addresses, phone numbers or passwords.
Nie hejtuj / Don’t spread hate	Nie obrażaj, nie wyśmiewaj i nie nękaj innych. Gdy widzisz krzywdzące zachowanie, powiedz o nim zaufanej osobie dorosłej.	Do not insult, mock or harass others. If you see harmful behaviour, tell a trusted adult.
Pisz czytelnie / Write clearly	Nie pisz całych wiadomości WIELKIMI LITERAMI. Unikaj nadmiaru emotikonów i skrótów, gdy mogą utrudnić zrozumienie.	Avoid writing whole messages IN CAPITAL LETTERS. Do not overuse emojis or abbreviations when they make a message harder to understand.
Szanuj czas innych / Respect others’ time	Zanim wyślesz wiadomość, sprawdź, czy jest potrzebna i czy zawiera wszystkie ważne informacje.	Before sending a message, check whether it is necessary and includes all important information.
Sprawdzaj informacje / Check information	Nie udostępniaj od razu sensacyjnych wiadomości. Sprawdź źródło, datę i wiarygodność informacji.	Do not immediately share sensational information. Check the source, date and reliability of the information.
Pamiętaj o prawach autorskich / Respect copyright	Nie kopiuj cudzych tekstów, zdjęć, grafik, filmów ani muzyki bez sprawdzenia, czy wolno ich użyć. Podaj autora i źródło.	Do not copy other people’s texts, photos, graphics, videos or music without checking whether you are allowed to use them. Name the author and source.
Korzystaj z legalnych materiałów / Use legal materials	Wybieraj materiały z legalnych źródeł. Szukaj treści na licencjach pozwalających na ponowne wykorzystanie, np. Creative Commons, i przestrzegaj warunków licencji.	Choose materials from legal sources. Look for content that allows reuse, for example under Creative Commons licences, and follow the licence terms.
Jak podać źródło? / How to credit a source?	Podaj autora, tytuł materiału, nazwę strony lub serwisu, link oraz – jeśli jest podana – licencję. Przykład: Autor, „Tytuł”, nazwa strony, link, licencja.	Give the author, title, website or service name, link and, when provided, the licence. Example: Author, “Title”, website name, link, licence.
Nie przywłaszczaj cudzej pracy / Don’t claim others’ work as your own	Jeśli korzystasz z czyjegoś pomysłu lub materiału, zaznacz to. Nie przedstawiaj cudzej pracy jako własnej.	If you use someone else’s idea or material, say so. Do not present another person’s work as your own.
AI też korzysta z cudzych treści / AI also uses existing content	Korzystając z AI, sprawdzaj wynik i pamiętaj o prawach autorskich. Nie wklejaj cudzych materiałów do AI, jeśli nie masz prawa ich udostępniać.	When using AI, check its output and remember copyright. Do not upload other people’s materials to AI if you do not have the right to share them.
Szanuj wizerunek innych / Respect people’s image rights	Nie publikuj zdjęć lub nagrań innych osób bez upewnienia się, że masz na to zgodę i że możesz je rozpowszechniać.	Do not publish photos or recordings of other people unless you know you have permission to share them.
Zadbaj o bezpieczeństwo / Stay safe	Używaj silnych haseł, nie udostępniaj ich innym i zachowaj ostrożność wobec podejrzanych linków i wiadomości.	Use strong passwords, do not share them with others, and be careful with suspicious links and messages.
Zgłaszaj problemy / Report problems	Jeśli coś w Internecie budzi Twój niepokój, nie odpowiadaj pochopnie. Zapisz dowody i poproś o pomoc zaufaną osobę dorosłą.	If something online worries you, do not react hastily. Save evidence and ask a trusted adult for help.